Βρες το κατάστημά σου

Έθιμα του τόπου μας

Αρχική/Έθιμα του τόπου μας
Card cap

Το Τριώδιο στην Ελλάδα

21 Φεβρουάριος, 2022

Τα έθιμα και οι παραδόσεις ενός τόπου πάντα είχαν άρρηκτη σχέση με τη φύση, τη γεωμορφολογία κάθε περιοχής και την εποχικότητα. Ό,τι έδινε σε κάθε τόπο η φύση, οι κάτοικοι το αξιοποιούσαν με μεράκι, φαντασία και ευρηματικότητα και το μετέτρεπαν σε κάτι δικό τους, διακριτό, και αυτό έγινε τοπικό έθιμο και έπειτα γλέντι, πανηγύρι, ένας λόγος για να διασκεδάσουν και να αφήσουν την ίδια στιγμή το στίγμα τους στην τοπική παράδοση.

Η περίοδος του Τριωδίου, σύμφωνα με την ορθόδοξη χριστιανική εκκλησία, η κινητή περίοδος που ξεκινά την Κυριακή του Τελώνου και του Φαρισαίου και τελειώνει το Μεγάλο Σάββατο. Μέσα στην περίοδο αυτήν περιλαμβάνονται οι Απόκριες, η Σαρακοστή και η Μεγάλη Εβδομάδα. Η ανάγκη της δημιουργίας ασμάτων και ποίησης και της συλλογής της σε ένα βιβλίο οδήγησαν στη δημιουργία του εκκλησιαστικού βιβλίου του Τριωδίου, το οποίο αρχικά περιείχε τρεις ωδές, ενώ γενικά περιλαμβάνει ιερά ποιήματα από τον 5ο ως τον 15ο αιώνα. Η λέξη Τριώδιο προέρχεται από το «τρεις ωδές» που σημαίνει οι τρεις ύμνοι. Το Τριώδιο αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα κατά το οποίο συνδυάζονται η εποχικότητα, τα τοπικά έθιμα και η διασκέδαση.

Η πρώτη εβδομάδα του Τριωδίου ονομάζεται Προφωνή ή Απολυτή ή Αμολυτή. Αυτή η εβδομάδα, είναι η μοναδική του χρόνου που εκκλησιαστικά επιτρέπεται, την ημέρα Τετάρτη και την Παρασκευή, η κατανάλωση κρέατος και ψαριού. Η δεύτερη εβδομάδα είναι η Κρεατινή, στην οποία συπεριλαμβάνεται και η Τσικνοπέμπτη. Η Τσικνοπέμπτη είναι η πέμπτη ημέρα της δεύτερης εβδομάδος του Τριωδίου, που «πέφτει» έντεκα ημέρες πριν την Καθαρά ∆ευτέρα. Είναι ξεχωριστή ημέρα χαράς αλλά και προετοιμασίας για τους πιστούς, καθώς μετά από λίγο αρχίζει η σαρανταήμερη περίοδος νηστείας που προβλέπεται από τη Σαρακοστή πριν το Πάσχα.

Το κατ’ εξοχήν έδεσμα που έχει την τιμητική του την Τσικνοπέμπτη, ανεξαρτήτως περιοχής, είναι τα παϊδάκια αρνιού, ενώ και το ψήσιμο του χοιρινού είναι εξίσου δημοφιλές. Έτσι, το γεύμα της Τσικνοπέμπτης αποτελείται κυρίως από κρέας ψημένο στα κάρβουνα, έτσι ώστε να υπάρχει παντού έντονη τσίκνα. Από την τσίκνα λοιπόν αυτή έχει πάρει και το όνομά της η Πέμπτη, γι’αυτό και λέγεται Τσικνοπέμπτη. Την τιμητική τους πέρα από τα ψητά ωστόσο έχουν οι χαλβάδες και ο μπακλαβάς. Πέρα από την γαστρονομική παράδοση της ημέρας η Τσικνοπέμπτη θεωρείται επίσης σημαντική γιορτή της ορθόδοξης παράδοσης.

Η τρίτη εβδομάδα του Τριωδίου λέγεται Τυρινή και είναι η τελευταία εβδομάδα πριν τη Σαρακοστή και αποτελεί το διάστημα προετοιμασίας για τη νηστεία. Την περίοδο αυτή, οι κτηνοτρόφοι διαθέτουν γάλα σε αφθονία, γι’ αυτό και τα έθιμα και τα πιάτα που ετοιμάζονται είναι συνδεδεμένα με το γάλα και τα τυροκομικά. Οι γαλατόπιτες και το γαλακτομπούρεκο γίνονται περιζήτητες, αλλά και διάφορες άλλες γλυκές πίτες, που έχουν ως βάση το γάλα. Η Τυρινή είναι η εβδομάδα της κορύφωσης των καρναβαλικών εκδηλώσεων με την «τελευταία Κυριακή των Απόκρεω», όπως λέγεται, πριν την Καθαρά Δευτέρα.